http://www.marek.arithon.info lecznictwo ziolami en-us Wed, 08 Sep 2010 06:25:49 +0200 Wed, 08 Sep 2010 06:25:49 +0200 Log1 CMS biuro@4poziiiom.pl biuro@4poziiiom.pl 60 http://www.marek.arithon.info/index.php?q=kminekzwyczajny Kminek zwyczajny(Carum carvi). Rośnie dziko na łąkach, leśnych polanach, w rowach i jest powszechnie uprawiany. Zresztą nie tylko u nas, bo w całej Europie, po Syberię i Kaukaz, w płnocnej Afryce od Iranu po Maroko. Głwne ośrodki jego uprawy znajdują się w Holandii, Niemczech, Austrii, na Węgrzech, w Szwecji, Norwegii, a ostatnio w Polsce (kminek eksportujemy) i europejskiej części ZSRR.Ktż nie zna owocw kminku? A tymczasem ich otrzymanie wcale nie jest takie proste. Bo niby zalicza się tę roślinę, należącą do baldaszkowatych, do roślin dwuletnich, ale w niesprzyjających warunkach kminek zakwita po 3,4, a nawet 10 latach. Wyrasta nieraz i do wysokości jednego metra, ale w pierwszym roku wytwarza tylko rozetę liści oraz gruby korzeń, podobny do pietruszki. Badania wykazały, że gdy szyjka korzeniowa osiągnie w pierwszym roku uprawy grubość co najmniej 1 cm, to roślina zakwitnie w następnym roku. Jeśli korzenie są cieńsze - czekają pki nie utyją" i nie zbiorą więcej zapasw, dając w następnym roku i w dalszych latach tylko rozetki liści. W naszym klimacie na ogł kminek nie wymarza, ale bywa, że myszy i inne gryzonie podgryzają mu korzenie.Wreszcie nadchodzi rok, kiedy kminek z rozety liści wypuszcza pęd kwiatowy o licznych baldaszkowatych kwiatostanach. Pełnia kwitnienia przypada na maj, a dojrzewania - w połowie lipca. Do kwiatw zlatują się roje pszczł. Po zaowocowaniu roślina ginie. Owoce kminku zbieramy zanim całkowicie dojrzeją i zaczną się osypywać. Ścinamy całe baldachy, dosuszamy je w miejscu ciepłym i przewiewnym, a następnie wykruszamy owoce.W czasach neolitu, mieszkańcy osad palowych nie uprawiali kminku, ale widocznie zbierali owoce z dzikiego stanu, gdyż wykopaliska wykazują, że kminek znali. Należy więc on do najstarszych przypraw.Nazwa rośliny wywodzi się od greckiego słowa kara czyli głowa (bo taki jest kształt kwiatw), a carvi- pochodzi z arabskiego, gdzie kminek zwano: karwaja, karwia, karawija. Łacińscy pisarze zrobili z tego carvi i tak już zostało. Apteczna" nazwa owocu kminku brzmi: Fructus carvi.Za dawnych lat uważano kminek za ziele czarodziejskie, ktre noszone w woreczku na piersiach chroniło przed czarami i czarownikami. Garnek z naparem kminku stawiano pod kołyską dziecka, odstraszając w ten sposb wszystkie demony. Kminek wchodził rwnież w skład napojw miłosnych, mających za zadanie wzbudzanie uczuć i namiętności do tej osoby, ktra napj podała.Do Anglii przywieźli kminek najprawdopodobniej rzymscy legioniści, bo jest wymieniany w bardzo starych przepisach. Na przykład polecano w Anglii kminek kandyzowany (w cukrze) na dobre trawienie. Ale jako przyprawa - uchodził za niegodny krlewskiego stołu. Toteż gdy niemiecka guwernantka (wg Bidwella) podawała kminek małej krlowej Wiktorii, dwr był bardzo zgorszony. A podawała go na chlebie z masłem, z kapustą czy z pieczenia, sprowadzając tenże kminek aż z Hannoweru, jako że należał do tradycyjnych przypraw kuchni starogermańskiej. Gotowano rwnież na jarzynę korzenie kminku, a młodymi, posiekanymi listkami przyprawiano sałatki (warto i dziś sprbować). http://www.marek.arithon.info/index.php?q=lecznictwo-kminek Właściwości lecznicze Grecy i Rzymianie uważali, że kminek pobudza trawienie, ma działanie wiatro- i żłciopędne, a także poprawia wzrok.Owoce kminku zawierają 4-7% olejku lotnego i to on decyduje o wartości tak przyprawy, jak i leku. Mają także od 9 do 20% oleju tłustego, około 20% związkw białkowych, związki cukrowe i flawonoidy.I dziś uważa się kminek za środek pobudzający trawienie, wiatropędny, moczo- i mlekopędny oraz hamujący rozwj niektrych bakterii. Olejek kminkowy zabija świerzbowce, a także robaki jelitowe.Każda mama wie, że gdy niemowlę cierpi na gaziki", to trzeba mu podawać łyżeczką od kawy po parę łyczkw odwaru z owocw kminku (albo kopru włoskiego), a wszystko minie. Każda mama wie też, że gdy ma zbyt mało pokarmu, powinna pić nie tylko bawarkę, ale i herbatkę z owocw kminku, anyżku lub kopru włoskiego. Dorosłym rwnież podaje się napar z tych owocw na wzdęcia i kolki jelitowe. We Francji, gdzie lubują się w popijaniu rozmaitych ziłek, podaje się po posiłkach dla pobudzenia trawienia herbatki z kminku lub olejek kminkowy - od 1 do 4kropli na kostce cukru. U nas istniał stary zwyczaj, aby po tłustym, obfitym obiedzie pogryzać owoce kminku, suche lub namoczone. Kminek wchodzi w skład mieszanek ziołowych Digestosan, Normo-san i Rektosan. Wyciąg z owocw kminku wchodzi w skład proszku Gastrochol i syropu Rhelax. Czasem się go podaje w postaci sproszkowanej, pł do 1 grama w miodzie lub powidłach. Napar przygotowuje się z łyżeczki zgniecionych owocw na 200 ml (szklanka) wody i pije po 1/3 szklanki po posiłkach. Olejek kminkowy: zażywa się 3-6 kropli na kostce cukru, 2-3 razy dziennie*. http://www.marek.arithon.info/index.php?q=kminekwkuchni Kminek w kuchni W miarę ostry, aromatyczny kminek nadaje się do urozmaicania smaku wielu potraw. Niestety, przez wiele lat był u nas nieco zapomniany, choć dziś, gdy w ogle przyprawy i ziłka" stały się modne, kminek wraca do łask. Dawniej dodawało się go do bardzo wielu dań: do ziemniakw i zupy ziemniaczanej, do wszelkich kapustnych, ktrym ponoć ujmuje przykrych zapachw, a odsłania apetyczne wonie, do mięsa i ryb, szczeglnie do mięs tłustych (wieprzowiny) i pachnących" (baraniny), do wszystkich innych mięs pieczonych, do potraw z burakw (np. ćwikły), do kapusty kiszonej i surwek z kapusty, do rozmaitych aromatycznych sosw, do wielu zup (m.in. do zupy grzybowej), do serw żłtych i białych, do pieczywa: chleba, bułek, słonych paluszkw. Olejek kminkowy wchodzi w skład niektrych wdek (kminkwka) i likierw (alasz).Przed użyciem lepiej jest kminek namoczyć lub zmieszać z solą. Można też zemleć go lub utłuc w moździerzu. W takiej właśnie formie wchodzi kminek w skład indyjskiej przyprawy curry, bardzo u nas modnej. Dotąd w Polsce zachowała się tradycja gotowania z kminkiem zupy, przez wiele osb uważanej za niezwykle smaczną. Zupa kminkowa. Wymieszać w rondelku łyżkę tłuszczu (olej, masło, margaryna) z łyżką mąki. Rozprowadzić 1 litrem zimnej wody, wymieszać, dodać kostkę rosołową. Wstawić na ogień, dodać łyżkę kminku, ząbek czosnku, soli, pieprzu, gałki muszkatołowej - do smaku i gotować około 30 minut na maleńkim ogniu. 12,5 dag żłtego ostrego sera (np. ementaler) wymieszać z 3 łyżkami mleka i zalać zupą. Podawać z chlebem razowym z masłem, posypanym kminkiem. Zupa kminkowa inaczej. Płaską łyżkę (60 g) kminku zalać 1/3 1 wody i gotować około godziny. 3 dag masła rozmieszać z łyżką mąki, a potem z zupą (ew. można ją odcedzić). Dolać tyle wody, mleka i kwaśnej śmietany, aby było około 1,5 1 zupy (na 3 osoby). Osobno podaje się ziemniaki, grzanki lub kaszę. Ziemniaki z kminkiem. Natłuścić blachę lub dno prodiża i posypać grubo kminkiem. Obrać ziemniaki, przekroić na połwki lub grube plastry, ułożyć na kminku i posolić. Piec, aż będą miękkie (ok. 30 minut). Dobre z twarogiem ziołowym. Można też w ten sposb upiec ziemniaki w łupinach, starannie umyte, przekrojone na pł i posypane na przecięciu solą z kminkiem, ewentualnie owijając każdy w folię. http://www.marek.arithon.info/index.php?q=kolendra-info Kolendra siewna Jak wiele innych roślin przyprawowych - należy do rodziny balda-szkowatych. Jest rośliną jednoroczną, osiąga wysokość 20-60 cm. Liście dolne pojedyncze, a wyższe 2-3-krotnie pierzaste. W grnej części łodyga jest rozgałęziona, a każda łodyżka zakończona jest baldaszkiem białych lub rżowych kwiatkw. Zaczyna kwitnąć w lipcu, przyciągając liczne pszczoły. Kończy kwitnienie w końcu sierpnia, a gdy jesienią zaczyna owocować, trwa to kilka tygodni. Nieraz na tej samej roślinie są jednocześnie i kwiaty i dojrzałe owoce.Kolendrę niełatwo pomylić z innymi roślinami. Ma charakterystyczny, przykry zapach pluskwy - omal przez cały czas wegetacji i dopiero gdy owoce zaczynają brunatnieć, ta fatalna woń powoli zamienia się w zapach aromatyczny, korzenny; a już dojrzałe owoce - po rozgnieceniu - pachną bardzo przyjemnie. Są dwie odmiany kolendry: drobnoowocowa i gruboowocowa. Tysiąc owockw drobnoowocowej odmiany waży 1,5 do 3 g, a tyleż gruboowocowej -18-25 g.Owoce kolendry zbiera się ścinając całe baldachy, a następnie dosusza je w domu. Nazwa coriandrum, choć może brzmi melodyjnie dla naszego ucha, wywodzi się bardzo prozaicznie od pluskwy. Pluskwa po grecku to koris. W języku rosyjskim roślina też nosi podobną ludową nazwę, bo kłopownik, a kłop to pluskwa. Także i po francusku kolendra prcz nazwy coriandre ma drugą: punaise mule -tęga pluskwa.Do dziś kolendra rośnie dziko na polach uprawnych Azji Mniejszej, w płnocnej Afryce i południowej Europie. Szeroko jest tam też uprawiana, podobnie jak w całej Europie, a także w Ameryce Środkowej.Owoce kolendry znajdowano w grobowcach faraonw. Jest to jedna z najstarszych roślin przyprawowych i leczniczych. Pisano o niej, a raczej wspominano na egipskich papirusach i w Biblii. Znali ją rwnież starożytni Chińczycy. A Biblia mwiąc o mannie z nieba", ktrą Pan obdarzył dzieci Izraela, stwierdza, że była ona biała jak owoce kolendry, a smakowała jak bułeczki z miodem.W czasach exodusu Izraela, a potem w czasach greckich i rzymskich kolendra nie tyle była uważana za przyprawę, jak dziś, co za lekarstwo oraz środek zapobiegający upiciu się przy nadużywaniu wina. http://www.marek.arithon.info/index.php?q=kolendrasiewna-lecznicze Właściwości lecznicze Od niepamiętnych czasw uważano, że owoce kolendry poprawiają trawienie. Pisał o tym rwnież Hipokrates - ojciec medycyny" żyjący w V wieku p.n.e. Owoce kolendry zawierają do 1,5% olejku lotnego, do 20% oleju tłustego, do 17% związkw białkowych, 4% garbnikw, 4,6% związkw mineralnych (m.in. dużo fosforanu wapnia), ponadto związki żywicowe, ftawonowe i inne składniki. Dziś wiemy, że owoce kolendry pobudzają wydzielanie sokw trawiennych, że są lekko żłciopędne, łagodzą nadmierne fermentacje w przewodzie pokarmowym, pomagają w leczeniu nieżytw żołądka, biegunek, regulują wzrost flory bakteryjnej jelit i działają łagodnie przeciwskurczowo.W ZSRR jest zwyczaj, by łyżeczkę rozgniecionych owocw kolendry zalewać szklanką zimnej wody, zostawiać na noc (10 do 12 godzin) do naciągnięcia, a potem przecedzić i pić po 2 łyżki co 2 godziny.Francuska recepta jest inna: 1-2 łyżeczki od czarnej kawy owocw kolendry zemleć i zalać filiżanką wrzącej wody. Przykryć i zostawić na 10 minut. Pić po posiłkach.Nasza fitoterapia zaleca napar z 10-20 g owocw na litr wody. Pić po pł szklanki przed posiłkami.No cż? Warto wyprbować, ktry sposb nam indywidualnie najbardziej odpowiada i jest dla nas skuteczny. Osobiście byłabym za kolendrowym confetti (o czym za chwilę).Wspominany już Tabernaemontanus radzi, aby się myć, kąpać, obmywać wywarem ze świeżego ziela kolendry, a także w tymże wywarze przepierać odzież: spodnie, koszule, bieliznę, a nie tylko usunie się zapach potu i... brudnego ciała, ale wytępi się pchły i wszy. W czasach, gdy Chemia i Higiena nie rządziły światem, taka porada mogła być niezwykle cenna. http://www.marek.arithon.info/index.php?q=przyprawakolendra Kolendra w kuchni Owoce kolendry są bardzo cenione jako przyprawa, gdyż mają silny, korzenny aromat. Dodaje się je przede wszystkim (utłuczone lub zmielone) do pieczeni wieprzowej, a także do baraniny, cielęciny, dziczyzny, dopieczonej gęsi. Ponadto do wyrobu wędlin (mortadela), marynowania i wędzenia mięsa.Dziś świeże ziele kolendry jadają - owszem - w Gruzji, Armenii i Azerbejdżanie jako składnik zieleniny" podawanej do wszystkich mięsnych dań. A zapach świeżej kolendry może niejednego z turystw nieco oszołomić na rynkach, czy w halach targowych tamtejszych miast.Mielone owoce kolendry wchodzą w skład indyjskiej przyprawy curry. W ZSRR wypieka się specjalny ciemny chleb z kolendra, tak jak u nas kiedyś z czarnuszką lub kminkiem.Kolendrę polecić można jako przyprawę do kaszanki, farszy, pasztetw, jaj, sosw, marynat (m.in. pikli, ogrkw, korniszonw, grzybw, śliwek), ale także wchodzi w skład przypraw do piernika. Arabski kuskus nie obejdzie się bez kolendry!Niegdyś owoce kolendry - odmiany o większych owocach - kandyzowano. Była to specjalność karnawałowa. Nie obył się bez niej żaden bal. Owoce kandyzowano w kolorowym lukrze, a podczas zabaw karnawałowych obrzucano się nimi. Z czasem przekształciło się to w konfetti - kolorowe papierki - do dziś modne i używane w karnawale. Nazwa confetti też pochodzi od kandyzowanej kolendry.Kolendra znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym^ głwnie olejek, używany do aromatyzowania mięs, słodyczy, niektrych gatunkw piwa (zwłaszcza w Niemczech i Ang4ii), likierw, wermutw i innych win, wdek ziołowych i gatunkowych (np. dodaje się owoce kolendry do dżinu, kminkwki, do niektrych winiakw)Olejek, o bardzo silnym zapachu, stosuje się rwnież w przemyśle perfumeryjnym.